Экспорттогу аял: Долбоор Бунисага ийгиликтүү бизнес курууга кантип жардам берди
Ишкер аялдар, айрыкча экспорт тармагында көптөгөн тоскоолдуктарга туш болушат. Кыргызстандык жаңгак экспорттоочу Global Agro компаниясынын жетекчиси Буниса өзүнүн компетенттүүлүгүн далилдөө жана таанылуу үчүн узак жолду басып өттү. Алгач иштей баштаганда, анын өтүнүчтөрү жана идеялары жергиликтүү бийлик органдары же бизнес коомчулугу тарабынан олуттуу кабыл алынган эмес. Алсыз аял болгондуктан, салттуу түрдө эркектер үстөмдүк кылган дүйнөдө муну жасоо кыйыныраак деп эсептеген. Ал бизнесин өнүктүрүүгө аракет кылган, окуган жана кардарларды издеген, бирок бюрократиялык тоскоолдуктарга жана ресурстардын жетишсиздигине туш болгон.
Башында ал ортомчу болуп иштеген, дыйкандарга жаңгактарын сатуу үчүн кардарларды табууга жардам берген. Көп өтпөй ал Global Agro компаниясын негиздеген. Ал компанияга кошулганда, анын жылдык жүгүртүүсү болжол менен 50 миллион сомду түзгөн, бирок анын аракети жана бизнес башкарууга болгон так мамилесинин аркасында ал бир топ өскөн. Бирок, негизги кыйынчылыктар сакталып калган: кардарларды табуу жана кармап туруу, жогорку сапат стандарттарын камсыз кылуу жана жеткирүү чынжырында туруктуу чечимдерди ишке ашыруу.
Долбоор жаш, амбициялуу аялга жана анын бизнесине кандайча жардам берди? Финляндия өкмөтү тарабынан каржыланган "Борбордук Азияда сооданы жеңилдетүү" долбоору Борбордук Азия өлкөлөрүнө жашыл баалуулуктар чынжырларын өнүктүрүү аркылуу инклюзивдүү жана туруктуу өсүштү илгерилетүүгө колдоо көрсөтүүнү максат кылат. Ал гендердик маселелерди жана COVID-19дан улам келип чыккан жаңы кыйынчылыктарды эске алуу менен туруктуу жана атаандаштыкка жөндөмдүү экономикаларды өнүктүрүүгө көмөктөшөт.
Долбоордун багыттарынын бири - экспорттоочуларды колдоо - Бунисанын бизнесин трансформациялоодо маанилүү ролду ойногон. Долбоор экспорттук келишимдердин көлөмүн көбөйтүүгө жана улуттук деңгээлде бизнес чөйрөсүн жакшыртууга багытталган.
Натыйжада:
1. Буниса мурда аял ишкерлер үчүн жеткиликтүү болбогон адистештирилген окутууларга катыша алды.
2. Долбоор грант аркылуу жабдууларды сатып алуу мүмкүнчүлүгүн берет. Анын арызынын алкагында Global Agro күн энергиясы менен иштеген кургаткыч алат, бул продукциянын сапатынын төмөндөшүн азайтып, атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатат.
3. Уруксат берүүчү бөлүмдөр менен кызматташуу мурда экспортту татаалдаштырган бюрократиялык тоскоолдуктарды жоюуга жардам берет.
4. Жакшыртылган бизнес чөйрөсү эл аралык өнөктөштөрдүн ишенимин арттырып, экспорт үчүн документтерди жөнөкөйлөттү.
Бүгүнкү күндө Global Agro жаңгактарды Түркияга, Азербайжанга, Өзбекстанга жана Албанияга ийгиликтүү экспорттойт. Компания экологиялык жактан таза технологияларды киргизип жана жергиликтүү дыйкандарга заманбап кургатуу жабдууларын колдонуу менен колдоо көрсөтүп, өнүгүүнү улантууда. Бул продукциянын сапатын жакшыртып гана тим болбостон, айыл жерлериндеги, айрыкча жаңгактар кирешенин негизги булагы болгон аймактардагы кирешелерди да көбөйтөт. Дыйкандар үчүн жеткиликтүү кургатуу жабдууларынын жоктугу продукциянын сапатына таасир этет. Жаңгактар чийки жыйналгандыктан, алар туура кургатпаса, тез эле бузулуп кетиши мүмкүн.
Буниса аялдар колдоого жана өсүү мүмкүнчүлүктөрүнө ээ болсо, бизнесте кантип ийгиликке жете аларын мисал келтирет.
«Өз бизнесиңизди баштоого эч качан кеч эмес. Эң негизгиси, өзүңүзгө ишенип, аракет кылуудан коркпоңуз», - дейт ал. Ал башка ишкерлерди өз бизнесин баштоодон коркпогонго жана өздөрүнө ишенүүгө шыктандырат. Ал үй-бүлөнүн колдоосу жана каржылык ресурстарга жетүү аялдар үчүн абдан маанилүү экенин баса белгилейт. Бул долбоорлордун аркасында коом бул көйгөйлөрдү түшүнүп, аларды чечүү үчүн иштей баштады.
Бунисанын окуясы чечкиндүүлүк, компетенттүү колдоо жана туруктуу бизнес чечимдери бир адамдын жашоосун гана эмес, бүтүндөй тармактын өнүгүшүнө кандайча түрткү бере аларын көрсөтүп турат.